Grad i istorija
Hiljade godina života na raskršću Hercegovine
Bileća je središte istoimene opštine u jugoistočnom dijelu Republike Srpske. Kroz njenu istoriju prelama se priča čitave istočne Hercegovine — od praistorijskih tumula, preko antike i srednjeg vijeka, do burnog dvadesetog vijeka.
Praistorija i antika
Tragovi civilizacije sežu u praistoriju — na području opštine evidentirano je preko 1400 tumula, gradina i gomila. Mnogi lokaliteti ostali su neistraženi zbog stvaranja Bilećkog jezera. U periodu Rimskog carstva centar oblasti bio je u dolini Trebišnjice, u Paniku — tadašnjem Leusinijumu, gdje je pronađen epigrafski spomenik iz I vijeka nove ere, prvi pisani istorijski izvor o Bileći.
Srednji vijek
Iz srednjovjekovnog perioda potiču brojni stećci. Sedamdesetih godina XX vijeka evidentirana su 1724 stećka (kasnija istraživanja bilježe i više). Naziv Bileća prvi put se pominje 25. januara 1387. u dubrovačkom dokumentu. U dubrovačkim izvorima navodi se kao Bilechia. Kroz srednjovjekovnu Bileću prolazio je Drinski put, kojim se prenosila roba od Jadrana prema unutrašnjosti Balkana.
Osmansko i austrougarsko doba
Bileća se razvijala u doba osmanske uprave, posebno kao strateško mjesto prema Crnoj Gori. Na udaljenosti oko 6 km od Bileće, na Vučjem dolu, osmanska vojska doživjela je 1876. veliki poraz (spomen-kompleks danas se nalazi na crnogorskoj strani granice).
U austrougarskom periodu podignuto je vojničko naselje („Nova Bileća“) sa desetinama pratećih objekata, a grad je dobio modernu infrastrukturu. Godine 1895. u Bileći su djelovali carinsko-poreski ured, vojnička bolnica i druge ustanove.
Dvadeseti vijek
Između dva svjetska rata Bileća je bila povezana željeznicom, koja je saobraćala od 1931. do 1976. Izgradnjom brane na Trebišnjici 1967. i puštanjem hidroelektrane Trebinje I u rad 1968. stvoreno je Bilećko jezero, a dolina s rimskim Leusinijumom, selima i putevima potopljena je. Stećci su tada premješteni na novu obalu jezera.